Gminne Przedszkole w Końskowoli

Każdego roku 2 kwietnia obchodzony jest na całym świecie dzień świadomości autyzmu. Na temat tego zaburzenia wiemy coraz więcej, obserwuje się zwiększanie liczby osób otrzymujących w różnym wieku diagnozę, w tym do najliczniejszej grupy należą dzieci w wieku przedszkolnym.

Warto jednak wiedzieć, że pierwsze symptomy można zauważyć już wcześniej i jest to bardzo ważne z uwagi na to, że wczesna interwencja może znacznie wpłynąć na późniejsze funkcjonowanie dziecka.

Pierwsze symptomy, czyli co powinno nas niepokoić w zachowaniu małego dziecka:

• dziecko nie odpowiada uśmiechem na uśmiech, nie wyciąga rąk do bliskiej osoby by być przytulone; lubi leżeć same, sprawia wrażenie, że obecność innych osób jest mu obojętna

• nie jest zainteresowane zabawami relacyjnymi np. w „A kuku”

• nie reaguje na swoje imię

• nie wskazuje palcem, nie podąża wzrokiem za tym, na co patrzymy, co wskazujemy

• bardziej interesują je przedmioty niż osoby, drugiej osoby „używa” jedynie do spełniania swoich potrzeb (np. ręką rodzica sięga po pożądany przedmiot)

• bawi się zawsze w ten sam sposób np. układając zabawki w rządku, wprawiając przedmioty w ruch, powtarzając ten sam schemat zabawy, denerwuje się, gdy chcemy coś zmieniać np. w formule zabawy

• nie utrzymuje kontaktu wzrokowego

• nie naśladuje naszych czynności

Przedszkolak w spektrum autyzmu

• często ma trudności o podłożu sensorycznym: nadwrażliwość lub brak reakcji na określone bodźce (np. zatyka uszy gdy jest głośno, ale może nie przeszkadzać mu jego własny krzyk; nie lubi obcinać włosów lub paznokci, drażnią go metki w ubraniach, fiksuje się na intensywnych bodźcach wzrokowych, nie akceptuje niektórych lub większości potraw)

• może nie reagować na polecenia, nie rozumieć naszych komunikatów, czasem tylko zwrotów użytych w przenośni i żartów, kieruje się sztywnymi zasadami i nie toleruje ich łamania

• ma wąski zakres zainteresowań – może interesować się jedną dziedziną i mówić tylko wokół tematu, który go fascynuje; przy bardzo obszernej wiedzy na interesujące go tematy może równocześnie mieć duże trudności w innych sferach

• zazwyczaj wybiera samotną zabawę lub aktywności stolikowe

• może wykazywać zachowania agresywne – wynikające najczęściej z trudności komunikacyjnych lub przeciążenia sensorycznego (dziecko nie umie w inny sposób pokazać, że jest mu źle, coś mu przeszkadza)

Pamiętajmy jednak, że każde dziecko w spektrum autyzmu jest inne, każde może wykazywać się innymi cechami, umiejętnościami, może mieć różne trudności. Powyższe aspekty są jedynie wycinkiem najczęściej zauważanych cech, nie zawsze świadczą o tym że dziecko ma autyzm, zawsze jednak warto skonsultować swoje obawy ze specjalistą.

Jak wspierać dziecko z autyzmem w przedszkolu i w domu

Bacznie obserwuj – dzieci w spektrum autyzmu mają dużo trudności o podłożu sensorycznym np. nadwrażliwość na niektóre dźwięki, zapachy, faktury i pokarmy. Ważne, żeby mieć świadomość tego, co u dziecka wywołuje lęk, niepokój, agresję – czasem może to być hałas w grupie, czasem konkretna zabawka. Dzięki lepszemu poznaniu dziecka łatwiej będziesz zapobiegać trudnym sytuacjom.

Naucz dziecko komunikować swoje potrzeby – to, że dziecko mówi, wcale nie znaczy, że umie zainicjować dialog, czy nawet poprosić o potrzebną rzecz lub pomoc. Czasem może stać i czekać, może bawić się obok dzieci ale nie umie zainicjować wspólnej zabawy. Często nieumiejętność komunikacji staje się przyczyną zachowań agresywnych lub autoagresywnych. Jeżeli dziecko nie mówi, należy wprowadzić wspomagającą metodę komunikacji.

Struktura - dla niektórych dzieci ważna jest struktura dnia, przedstawiony wizualnie plan – dzieci w spektrum nie lubią niespodzianek, chcą wiedzieć, co się będzie działo i dzięki temu czują się bezpieczniej.

Ucz samodzielności - bywa też tak, że dzieci nie potrafią zaplanować prostych aktywności, które dla nas mogą wydawać się oczywiste – dlatego mogą nie wiedzieć jakie czynności wykonać po kolei podczas czynności samoobsługowych czy prac stolikowych. Nie wyręczaj, dyskretnie podpowiadaj, a następnie stopniowo wycofuj podpowiedź.

Poświęcaj dziecku swój cenny czas, niech widzi, że przebywanie z drugą osobą i wspólna zabawa są fajne 

Gdzie szukać wsparcia?

Nie bójmy się szukać pomocy – jeśli dostrzegamy u dziecka niepokojące objawy, warto udać się do specjalisty – psychologa lub logopedy, który pomoże rozwiać wątpliwości, pokaże jak bawić się z dzieckiem by stymulować jego rozwój, a jeśli uzna, że jest taka potrzeba pokieruje na dalszą diagnostykę.

Opracowała:

Ilona Cebula-Jędrak - neurologopeda